Het Zwanemeerbos -1

Vroeger las je wel eens briefjes van oude mensen met grote taalfouten:'Mijn echtgenoote voelde zich niet wel' en 'Beste menschen'. Ik vrees nu dat de jongere garde mij ook op een gelijke wijze gaat zien. Immers het is 'Zwanenmeer' en geen 'Zwanemeer'. Kan me niks schelen: in het Collectieve Geheugen gaan we uit van een eigennaam. Dus: Zwanemeer. En eigenlijk had het op z'n Gieters ook nog eens moeten zijn: Swoann'meer.

Komend uit het dorp gaan we naar het Zwanemeerbos. De foto hierboven is uit het tijdperk dat de verkeersweg vanaf de rotonde naar Veendam er nog niet was.

Hier kwamen we het bos binnen. De grote steen wijst ons de weg naar het Natuurbad. Daar gaan we later naar toe. In het voorjaar trokken op zondagmiddag hele gezinnen naar het wandelbos. We gingen er eendjes voeren. Er werd in het bos niet alleen gewandeld, maar er werden vele hutten gebouwd, er werd op de slingerweggetjes op de fiets in een lange keten doorheen gecrosst. Hoewel de fietsen er niet zo flitsend uitzagen, gedroegen de jeugdigen zich al als heuse mountain-bikers. Die wandelaars waren alleen maar lastig, dus die joelde je zoveel mogelijk de paddestoelen in.

 

Op de Konijnenheuvel (Dat klinkt natuurlijk voor geen meter: Knienn'heuvel, dat is beter!) werd Blikspuit of Totemroof gespeeld. Nu ik dit zo opschrijf, besef ik ineens hoe anders het het zal zijn om je jeugd door te brengen op het platteland in plaats van in een stad. Ik zou niet weten waar de kinderen van Amsterdam totemroof zouden hebben gespeeld. In het Vondelpark? Gewoon in een woonbuurt? Dat heeft natuurlijk ook wel z'n eigen charme. Degenen die in de stad zijn opgegroeid kunnen ongetwijfeld net zulke sentimentele praat houden...

In 1959 waren de plannen voor de aanleg van de N33 klaar. De Gietenaren hadden heel wat op de plannen gekankerd, want er zou voor hen een zeer gevaarlijk kruispunt ontstaan. Want al dat volk dat naar het zwembad ging en de eendjes ging voeren, liep een gerede kans om door een snelheidsmonster geschept te worden.

Door de persoonlijke inpanningen van de toenmalige burgemeester, de heer Albrecht, is het gelukt de plannen gewijzigd te krijgen. Er werd een tunnel op het gewraakte kruispunt geprojecteerd. In 1962, toen Albrecht de gemeente verliet, kreeg de tunnel zijn naam: Burgemeester Albrecht Tunnel.

(2009-01) Onlangs heb ik vernomen dat er nu toch concrete plannen zijn om tot verdubbeling te komen van de N34. In 1961 werd er nog volop gebouwd aan de eerste baan. Deze foto is afkomstig uit het album van Heino Wierenga.

 

 

(2012-02) We hebben de oude kranten er eens op nageslagen. Want het bouwen van de N33 en N34 had letterlijk wel wat voeten in aarde. In de krant van 19 december 1957 lezen we van het Gieter volksprotest tegen een gelijkvloerse doorkruising van de toegangsroute naar het zwembad.

Gieten wil tunnel

 

Bijna drie jaar later, op 19 november 1960 wordt er al volop gebouwd. Er wordt in het Nieuwsblad van het Noorden verslag van gedaan, onder de kop 'prozaische ontboezeming in zand en steen'

 

  We snappen dat de fotocollage hierboven een beetje klein is om het goed te kunnen bekijken. Darrom hebben we de foto's en het bijschrift vergroot.

Maar werd het nu ook veiliger? Want er was door de aanleg van de tunnel wel een fantastische helling ontstaan. Een nieuwe attractie voor de Gieter jeugd. Als we vanuit het dorp het bos in jakkerden, dan gokte je er op dat er van links of rechts geen verkeer aan kwam en was het de kunst om meteen na de tunnel de 'steile' wand te beklimmen. Op de foto hierboven zien we dat er een geheel nieuw paadje was ontstaan. Als we terugkwamen uit het zwembad stonden we voor een moeilijke keus. We konden dezelfde weg door het bos weer terug nemen, dan konden we de steile helling ook nog eens af racen. Maar dan misten we wel de andere attractie. Nadat we langs het donkere dennenbos (nu parkeerplaats bij het zwembad) naar het centrale pad waren gegaan, dan ging het linksaf richting tunnel. Ook hier ging het scherp en met een grote vaart naar beneden, maar onderweg werden nog wel even op drie plaatsen de zijwanden in een vloeiende opwaartse zijbeweging 'genomen'. Onze variant op de moderne 'half-pipes'.

Ik heb een foto gevonden van de hierboven beschreven situatie:

De onderstaande uitsnede is van de eerste 'roetsjbaan' op de zijwand:

Het zandgat

We sluiten de eerste Zwanemeerpagina af met een foto van het zandgat. Er zwommen niet alleen eendjes in, maar ook echte zwanen. Ze zaten in een klein hokje middenin in het water.

Het zandgat was vroeger vreselijk diep. Er zat ook enorm veel water in. Er was zelfs een eiland. Inmiddels is dit eiland gewoon bij het 'vasteland' gaan behoren.Aan de linkerkant van de foto zie we een hoog punt. Toen de zandafgraving nog 'vers' was kon je daar van een enorme hoogte in het rulle zand springen. 

 

 

(2008-05) We hebben een paar nieuw zandgatfoto's . Deze zijn uit 1962.

Het is jammer dat we nog steeds geen goede afbeelding hebben van het hokje waarin de zwanen de nacht doorbrachten. Ik heb met uitvergroten geprobeerd u een indruk te geven van hoe het er ongeveer uitzag.

Ik geef toe het lijken foto's als die van het monster van Logness. Kom maar op, als u betere heeft!

(2008-09) We hebben van Martje Hogenesch de volgende foto uit het familiealbum ontvangen. Net als de meesten van ons ooit hebben gedaan ging Martje's jongste zoon Ronald in 1973 eendjes voeren in het zandgat


Op de achtergrond zien we
de 'kooi' al wat duidelijker dan hierboven.
Ook deze heb ik geprobeerd wat uit te vergroten.


Er zijn vast nog wel duidelijker foto's!!

(2009-09)  Precies een jaar verder komen we met een duidelijker foto. Het is afkomstig uit het DETI-rapport, Gezicht op Gieten uit 1962.

 

(2010-01) Van Pieta Kah - Venema uit Uithuizen kregen we een aardig berichtje over "de kooi". Pieta is de dochter van Jan Venema, die op zijn beurt weer een zoon was van rietdekker Pieter Venema uit Achter 't Hout. Pieta meldt dat haar vader het hokje in het Zwanemeer in het begin van de jaren zestig voorzien heeft van een rieten dak. Ze heeft beloofd om bij haar moeder nog eens in 'de archieven' te duiken om te zien of er nog een factuur of iets dergelijks van deze opdracht is terug te vinden...

(2011-01) Lambert Venema uit Norg is onlangs 65 geworden en heeft bij die gelegenheid onder meer een diascanner cadeau gekregen. Hij heeft nu mooi de tijd om al die oude dia's naar een digitaal formaat om te zetten. We hopen dat er veel oud Gieten materiaal bij zit. In ieder geval heeft hij een paar foto's van het zandgat met "het hokje".

 (2011-03) Het was in mei 2008 dat we onze zoektocht naar een duidelijke foto van het zwanenverblijf in het zandgat zijn gestart. Ongeveer drie jaar later komt Pieter Venema met de ultieme foto. (De derde Venema op rij die op dit onderwerp een bijdrage levert!) De foto is uit 1961 en het zwanenverblijf is, zoals is te zien, onlangs voorzien van een nieuw rieten dak.

 

 

"Voor op- en aanmerkingen of voor uw verhaal of herinnering ten aanzien van deze locatie doet u een e-mail
in de brievenbus van "Het collectieve geheugen: