Oude Groningerweg - 4
Het kerkhof

We gaan nu naar een plaats waar je maar beter niet al te vaak kunt komen: het Kerkhof aan de Oude Groningerweg

Als we het middenpad van het kerkhof oplopen, dan stuiten we op een speciaal monument. Het is ooit opgericht ter nagedachtenis aan de in 1843 overleden dominee Folkert Herman Heerspink. Hij was maar korte tijd dominee geweest in Gieten: van 9 augustus 1840 tot zijn dood op 2 mei 1843. Hij was ziek, maar men weet niet precies wat hem heeft gescheeld. Maar dood was ie wel. Hij moet zich in die korte tijd wel heel erg populair hebben gemaakt want niet iedere dominee krijgt zo'n monument van de leden van hervormde gemeente. Het monument kostte 192 gulden en werd door middel van een collecte bijeen gebracht.

 Het ongeluk van 1931
Het is, we schrijven nu 2006, in april 75 jaar geleden dat er een schok door Gieten ging vanwege het bericht dat een aantal dorpsgenoten waren omgekomen bij een auto-ongeluk. De krant van maandag 13 april meldde er het volgende over:

Gistermiddag om kwart over vijf kwam een luxe auto uit de richting Meppel nabij de steenfabriek van N.V. Roelfsema in de Drentsche Hoofdvaart terecht en verdween in de diepte. Door diverse personen werd getracht de inzittenden van de wagen boven water te halen. Toen dat eindelijk was gelukt, werden door de inmiddels gearriveerde geneeskundigen pogingen gedaan de levensgeesten der drenkelingen weer op te wekken door kunstmatige ademhaling. Helaas wist men geen resultaat te bereiken.

De slachtoffers waren: de 23 jarige smid  Geert Kamps,  Jan Lanting (24) was chauffeur bij Vlieghuis, Jan Albrecht Uitterwijk was 29 jaar en boer. Albert Steenbergen was 'al' 52 en was knecht bij bakker Kramer.

Wat was er precies gebeurd? Albert Steenbergen kwam eigenlijk uit Koekange. Hij was al vier jaar in dienst bij Jan Kramer, maar wilde graag voor zichzelf beginnen.  Daartoe had hij een bakkerij gehuurd in Koekange.  De vier Gieters gingen op zondag die bakkerij eens bekijken. Op de terugweg kwam men in botsing met een auto uit Veendam. Er werd niet snel gereden, ongeveer 20 à 30 kilometer. De Gieters kwamen door de botsing in het water terecht. De bestuurder was gewoon doorgereden, maar bleek bij de marechaussee bekend. Wat nu precies de oorzaak is geweest heeft men niet kunnen achterhalen.  
Wat denkt u? We zouden tegenwoordig toch op zijn minst een bloedproef afgenomen hebben. Misschien hadden ze die Veendammer eens over een rechte lijn kunnen laten lopen...

Onderstaande foto komt uit "Het Noorden in Woord en Beeld", het onderschrift is integraal overgenomen, dus inclusief de verkeerd geschreven naam van Geert Kamps.


Auto-ongelukken zijn tegenwoordig helaas aan de orde van den dag,
maar gelukkig loopen ze zelden zoo slecht af als Zondagavond gebeurde
tussen Hoogersmilde en Hijkersmilde. Een Ford kwam daar in de Drentxhe
Hoofdvaart terecht en de vier inzittenden, allen  uit Gieten afkomstig, 
verdronken. Men begrijpt dat dit droevige ongeluk in Gieten en omgeving
diepen indruk maakte. Wij geven hier een kiekje van de auto, waarin de 
ongelukkigen de dood vonden. De namen der slachtoffers zijn: G. Kamst, 
J. Lanting, J. Uiterwijk en Steenbergen

(2016-04) We kregen een mailtje van Jan Bruggink. Hij doet momenteel verder onderzoek naar de wetenswaardigheden rond dit ongeluk. Hij hoopt hierover binnenkort een artikel te kunnen plaatsen in het tijdschrift van de historische vereniging "De Smilde" te Smilde. Wat weet Jan ons inmiddels te vertellen:

Het ongeluk vond plaats op de Rijksstraatweg te Hoogersmilde, ongeveer schuin tegenover de steenfabriek Albino. Een oom van mij hoorde het gebeuren (zag niet het daadwerkelijke ongeluk) en is hulp gaan bieden, samen met een vriend van hem, een toevallige passant op de fiets, en schippers die met hun schepen bij de voormelde fabriek lagen.

Met behulp van schippershaken en ander gereedschap heeft men de linnen bovenkant van de auto open gemaakt om de drenkelingen te redden. Vandaar de beschadigde bovenzijde van de auto op de foto. Ondanks toegepaste kunstmatige beademing is het niet gelukt de mensen te redden. Men vond er eerst drie personen in de auto en naar bleek had de vierde in het water uit de auto weten te komen, maar is toch verdronken. Het ongeluk gebeurde op het moment dat de Ford werd ingehaald door een Chevrolet die waarschijnlijk te vroeg naar rechts ging en elkaar net even hebben geraakt.

Maar al een tijdje daarvoor slingerde de Ford over de weg alsof de bestuurder niet goed kon rijden. Inzittenden van twee autobussen die via deze weg naar Groningen gingen, wisten de Ford met moeite te passeren. Dan liet de bestuurder het gas los en gaf daarna weer gas. Toen de beide bussen deze auto toch inhaalden zagen enkele inzittenden dat er een ouder iemand achter het stuur zat en dat een jongere passagier die naast hem zat, naar hem keek alsof die hem controleerde hoe de man de auto bestuurde. Het leek hun alsof deze oudere man helemaal niet de bestuurder zou zijn maar de jongeman ernaast. Een andere getuige had dit ook opgemerkt.

De bestuurder van de nieuwe Chevrolet zag na het inhalen van de Ford in de achteruitkijkspiegel dat die de tramrails overwipte en de vaart inreed. De man is gestopt en heeft om hulp geroepen wat al direct op werd gestart. Toen heeft iemand nog om een dokter en politie geroepen. De chauffeur van de Chevrolet heeft waarschijnlijk in paniek gehandeld door weg te rijden om de arts te zoeken. Twee waren niet thuis en een derde die was bereikbaar en is direct gekomen.

Intussen was de wachtmeester van de marechaussee te Hijkersmilde door een tramconducteur, die toevallig met de tram uit Meppel de plaats van het ongeluk passeerde, gewaarschuwd. Die kwamen met drie man sterk ter plaatse en begonnen hun onderzoek. Het bleek volgens ooggetuigen dat de Ford, voor die in de vaart terechtkwam al een tijdje door een zandgoot naast de straatweg reed en later, vlak voor die het water raakte, over de kop sloeg en weer rechtop stond onder water.

De veldwachter uit Gieten is enkele uren later met nog iemand uit Eext naar Hoogersmilde geweest om de drenkelingen te identificeren. De lichamen waren, nadat die geborgen waren, overgebracht naar de steenfabriek Albino en later naar de marechaussee-brigade te Hijkersmilde. Ook hier vond identificatie plaats.

17 april 1931 was de dag van de begrafenis. Een collectieve treurdag in ons dorp. Drie lijkwagens reden in konvooi naar het kerkhof. Drie, want Albert Steenbergen werd later op de dag in Koekange begraven. De lijkwagens reden met de eigen familieleden achter iedere wagen. Achteraan kwamen de genodigden en iedereen die deze dorpsgenoten wilden 'wegbrengen naar den doodenakker'. 

 

 

Eerst werd Jan Uitterwijk ter aarde besteld. Daarna was het de beurt aan Jan Lanting. En als laatste volgde Geert Kamps . 

Dominee Boonstra was op het moment van het ongeluk 'op dienstreis' in Londen. Hij was speciaal voor de begrafenis teruggekomen. Hij hield op het kerkhof een lijkrede. Burgemeester Nijenhuis voerde na de dominee namens het gemeentebestuur het woord. 

 

(2007-03) Vanuit Leiden kreeg ik van Cor de Graaf een gedicht toegestuurd dat in 1931 bij deze gebeurtenis in De Telegraaf werd afgedrukt. Het is geschreven door de heer Clinge Doorenbos: 

De blinde passagier

De auto is zoo 'safe'
Een wonder stuk techniek
De goede trouwe vriend
Een dienaar van 't publiek
Wij stappen vrolijk in
Wie denkt er aan gevaar?
Wij weten al precies
Om zoo laat zijn wij daar
Maar op de treeplank zit
Bij elke autoreis
De steeds ontzichtb're gast
Gewapend met zijn zeis

Zij suisden langs den weg
Het voorjaar tegemoet
De auto is zoo 'safe'
De wegen zijn zoo goed
Tot hij te voorschijn kwam
De blinde passagier
Hij heeft zijn werk gedaan:
Hij heeft ze alle vier

 De man in de andere auto was J.J.A.W., garagehouder te Veendam, zo heeft Cor van der Graaf uit de berichtgevingen van indertijd uit de Telegraaf kunnen opmaken.

Voor op- en aanmerkingen of voor uw verhaal of herinnering ten aanzien van deze doet u een e-mail in de brievenbus van "Het collectieve geheugen":


">