Brink 7a - De kerk

Klamer Bos heeft onlangs de geschiedenis van de Nederlands hervormde kerk op schrift gezet. In Twee eeuwen Nederlands hervormde kerk en haar gebouwen kunt u ongetwijfeld alles lezen over de voormalige houten kerk, het kerkhof dat hier geweest is, en ook de klokken die er in de oorlog door de Duitsers uitgehaald waren.

De kerkelijkheid van de Gietenaren was een voorbeeld van de kerkelijk- heid, zoals we die ook in andere dorpen op de drentse zandgrond aantrof- fen. De meeste inwoners waren wel 'van de kerk', maar de kerkelijkheid was niet zo intens als in andere delen van het land. Met kerst gingen we natuurlijk wel met ons allen...

Gieten heeft eigenlijk altijd maar één kerk gehad. Gereformeerden en katholieken woonden er tot in mijn tijd vrijwel niet. Zij die dat wel waren vonden 'wij' altijd maar een beetje apart. Overigens niet zo erg als andersom een uit Limburg afkomstige collega mij ooit bekende: hij heeft bijna tot aan zijn studietijd gedacht dat alle mensen die 'boven de rivieren' woonden niet-katholiek en derhalve levensgevaarlijk en woest waren.

Met betrekking tot Gieten ben ik eigenlijk wel benieuwd of dominee De Cock met de Afscheiding-beweging in 1834 in ons dorp ook nog voor wat commotie heeft gezorgd. Ik hoop dat we in het werk van Klamer Bos hier nog wat sappigs over kunnen lezen. Uit andere dorpen zijn verhalen be- kend van saboterende kerkgangers die de diensten bewust in het honderd lieten lopen. Bromsnorren moesten er dan aan te pas komen om de orde te herstellen.

Roelof Boelens uit Emmen trof onderstaande foto in Het Noorden in woord en beeld, Geéllustreerd Familieweekblad voor Groningen en Noord-Drenthe aan . Dat van de  Fongers-fietsen hebben we expres aan laten zitten. Geeft wel een goed tijdsbeeld. Dit was overduidelijk nog niet in de periode van de mountainbikes!

Wat staat er als onderschrift bij deze foto?

Ja jongens uit Gieten, al ga jullie nog zoo keerelachtig breed staan over de heele breedte van de weg , de mooie oude toren van je dorp komt op 't portret....des te hoger en slanker lijkt hij nog! Weet jullie wel, dat het hotel rechts in vroeger tijden het Drostenhuis was? Vraag maar eens!

 

(2011-10)  In 1933 was er in Gieten blijkbaar een flink pak sneeuw gevallen. Dorpsgenoot mevrouw Lammers-Post maakte een foto en stuurde die op naar het Nieuwsblad van het Noorden. Op 1 maart werd die foto daarin afgedrukt.

Kerks of niet kerks, de Gieter kerk vervulde in vele opzichten een centrale rol. Middenin in het dorp was de kerk altijd een verzamelplaats van vooral de jeugd. Op oudejaarsavond werd steevast de kerk 'veroverd' en werden 'stiekem' de klokken geluid.

Argeloze jongens en meisjes werden door geestige volwassenen gemaand om toch vooral om vijf uur bij de kerk te zijn, want om die tijd 'wordt er doar een aole wief oploaten, die eerst met 'n koar omhoog kruid wordt'.

De toren heeft in de loop der jaren, net als het kerkgebouw zelf, regel- matig wat onder- houd nodig gehad. Op de foto hier- boven zien we 'hoog en droog' een man in een bakkie hangen. De vergroting links kunnen we hem beter zien hangen. Op de allerbovenste foto, gestempeld in 1911, is op de linkerhoek een hele stellage gebouwd. In het begin van de jaren zeventig werd het anders aange- pakt. De toren werd eraf ge- haald en geplaatst op het terrein waar zojuist de oude school was afgebroken, lang voordat uiteindelijk het winkelcentrum aan de Schoolstraat werd gebouwd.

(2009-10)  Op 12 juni 1975, om 10 uur werd de spits weer bovenop de toren geplaatst. Van deze restauratie kregen we van Tonnie Knoop een tweetal foto's.

 Even om het tijd- en straatbeeld weer voor de geest te halen...


de bakker reed nog gewoon met de bakfiets


...en de Opel Kadett was nog niet
 een verzamelobject...

In 2000 werd de binnenkant van de kerk grondig onderhanden genomen. Hoe grondig dat gebeurde bewijst deze foto:

Wie denkt dat, na al die mooie bijbelse spelen die in de loop der jaren in  deze kerk zijn opgevoerd, hier dan wel een episode uit de kruisweg van Jezus wordt afgebeeld, die zit er naast. Het is een eigentijdse timmerman die met planken voor de betimmering voor de kerk sjouwt.

Naast de godsdienstoefeningen werden er in de jaren zeventig in het kerkgebouw ook verschillende popconcerten gegeven. Eén was nog voor mijn tijd, maar zij die dat van dichtbij hebben meegemaakt praten nu nog altijd over een schitterend concert van The Moan met een fascinerende Wonderland lichtshow. Al deze concerten werden georganiseerd vanuit de voormalige woning van de dominee: The House. Dit duidt toch wel op een plezierige dorpse instelling: dat in een tijd dat de jeugd in Gieten 'knap wild' was, de kerkbestuurders toch zo tolerant waren om deze langharige jongeren met hun lange benen over de kerkbanken te laten hangen. Het bleven kennelijk gewoon 'onze jongens en wichters' uit het dorp.

Eén vraag heb ik nog tenslotte: waar is de tekstplaat boven de deur gebleven? Als u hier klikt, dan krijgt u nog een aardige collage te zien, waarmee u een goede vergelijking kan maken van de kerk door de jaren heen.

Klamer Bos maant mij tot een kerkbezoek. De betreffende tekstplaat hangt tegenwoordig boven de binnendeur in het portaal. En hij kan het weten, want hij heeft in 1999 een katern geschreven over de kerk. Klik hier als u daar meer over wilt weten. 

(2017-01)  Het is bijna een jaar geleden dat ons befaamde Hotel Braams failliet ging. In december werd via een veiling niet alleen het gebouw, maar ook de hele inboedel te koop aangeboden. De kijkdagen trokken veel publiek. Het was Bé Speelman die bij die gelegenheid een mooie aquarel van de kerk wist te fotograferen. We hebben geprobeerd het signatuur rechtsonder te ontcijferen, maar dat is ons helaas nog niet gelukt

Iedere keer als ik naar dit kunstwerk kijk heb ik het idee dat de toren voorover lijkt te hangen. Overigens is, net als de Hondsrug, voor de artistieke creatievelingen onder ons blijkbaar de kerk ook populair.

In 2005 al lieten we op een andere pagina al eens een pentekening vanuit hetzelfde standpunt zien. We laten het hier ook nog eens zien, dan kunt u vergelijken. Hier kunt u meer over de maker van deze tekening lezen.

Nu we dan toch bezig zijn. Onze in 2015 overleden dorpsgenoot Henk Dost heeft ons veel tekeningen nagelaten. We moeten al zijn werk nog eens inventariseren. We zijn daar al eens mee begonnen. Kijk hier maar. Ooit heeft Henk ook de kerk getekend. In zwart-wit, maar later ook nog eens in kleur. Die kan ik zo snel niet terugvinden. Die komt later. We doen hethier eerst met het zwart-witte exemplaar.

Voor op- en aanmerkingen of voor uw verhaal of herinnering ten aanzien van deze locatie doet een e-mail in de brievenbus van "Het collectieve geheugen":