Bouw van kleuterschool  Kiekenhof

1954

Van Henk Kwebeman, uit Hoogezand kregen we de tekst van onderstaand dagboek in handen.  Vooraf geeft hij nog wat commentaar:

De onderstaande tekst is letterlijk overgenomen van een door de heer Mulder bijgehouden en geschreven dagboek. Uit hoofde van welke functie de heer Mulder dit dagboek heeft bijgehouden is niet geheel duidelijk. Hij was penningmeester. Maar waarvan? Van 't Nut??

In de kantlijn van het het dagboek is, vanaf de plaatsing van de verlichting, keurig per dag het aantal uren stoomverbruik bijgehouden. In totaal heeft men tijdens de bouw 208 uren stroom verbruikt.

Uit de tekst zal andermaal blijken dat bij de bouw de vrijwilligers door de middenstand van Gieten niet werden vergeten, getuige de vele aantekeningen van geestrijke - en eetbare versnaperingen.

Ook de jeugd van toen was al baldadig vanwege vernielingen aan de waterleiding en het op slot zetten van een fiets en om daarna de sleutel te laten verdwijnen. Dat de bouw van de kleuterschool uniek was voor die tijd bleek uit de regionale-  en landelijke belangstelling van de pers. Zelfs de commissaris van de koningin vereerde de in aanbouw zijnde kleuterschool met een bezoek.

Tijdens de bouw werd het werken vaak onmogelijk gemaakt door de vele buien in de zomer en het najaar van 1954.

De schrijver vertelt welke werkzaamheden worden en zijn uitgevoerd. Hij gaat ook in op “randverschijnselen”, zoals zijn visie op het werk en de manier waarop sommige klussen worden gedaan. Verder steekt hij niet onder stoelen of banken dat het, bij dergelijke werkzaamheden, die door vrijwilligers worden gedaan, vaak neerkomt op mensen die bijna geen verstek laten gaan. In de huidige tijd mag je toch je bewondering uitspreken voor de dorpsgemeenschap van Gieten dat zij, in vijf maanden tijd en dan ook nog in avonduren en op de zaterdagmiddagen (toen werd er 's morgens nog gewerkt), een behoorlijk schoolgebouw tot stand heeft gebracht. Bedenk daarbij ook nog eens dat er toen nog geen boormachines, accuboren, bouwliften, moderne steigers, schaafmachines en graafmachines waren.

Dan mag je toch spreken van een wereldprestatie

Hoogezand, 22 november 2004.

Henk Kwebeman

 

 

Dagboek van al het werk verricht door vrijwilligers aan de nieuwe kleuterschool te Gieten door de penningmeester J.A. Mulder.

 

(1954 eigen spelling van de schrijver.)

 

3 Juli des n.mm. 2 uur zou zijne edelachtbare heer burgemeester van Gieten de eerste schop in de aarde steken. Door de grote ijver van onze gravers was op dat moment al reeds een flinke sleuf opengelegd.zodat de als beginceremonie bedoelde eerste schop niet kon doorgaan. Onze burgervader nam het sportief op gelukkig. Om 4 uur waren alle sleuven voor het gieten der fundering gereed, maar de gravers wilden nog meer en begonnen alvast het zand onder de toekomstige localen weg te graven. De volgende week werd dit voortgezet en meteen met betonstorten begonnen, zodat zaterdag

10 juli dit karwei bijna geknipt was. Af en toe werkten wij met 16 mensen. De vaklui kwamen nu aan bod waarover we met de heren een bespreking voerden. Het resultaat was prima te noemen. Behoudens een enkele waren reeds op de eerste avond

13 juli vrij wel allen aanwezig zodat we het meemaakten, dat op elke meter muur een metselaar stond. De grondwerkers gingen door, zodat op

17 juli alles eruit was. W.Woltman had onderwijl reeds de eerste stenen aan gesleept. De eerste steen letterlijk was op

13 juli gelegd door de heer R.Koops. De tweede wagen stenen kwam in de regen op

17 juli aan om 12 uur 30 en het was verwonderlijk in welke korte tijd de lossers kwamen aanlopen zodat in een ommezien de 4000 op het terrein stonden. Die volgende week werd er flink gemetseld en tevens werden de vloerbalken gelegd. Het gebouw verrees naar boven terwijl als kroon de zaterdag middag

24 juli er heel wat zou gebeuren, Toen hadden we echter regenverlet.

Maandag 26 juli werd er flink aan de muren gewerkt, opgeluisterd door muziek die een omwonende ten beste gaf. Dit veraangenaamde het werk en lokte kijkers uit het dorp.

Dinsdag 27 juli voortbouwen aan de muren en tevens werd het eerste kozijn voor het middengedeelte geplaatst, met welk werk de volgende avond werd voortgegaan. Wij zien steeds meer nieuwe gezichten onder de werkers en de lijst wordt langer.

30 Juli 2 metselaars hebben de achtergevel bijna op hoogte gebracht en verder werden de kozijns gesteld. Wij opperlieden hadden het slapjes. Konden de metselaars wel voor blijven met de stenen en specie. Een kalme avond door de feestelijkheden in het dorp volkomen normaal te noemen.

31 Juli weinig gewerkt door de feesten van de handelsvereniging.

Maandag 2 Aug. Met twee auto’s zand gereden om het midden gedeelte voor een betonvloer op te vullen. Verder zal door de vacantie der bouwvakken wel weinig meer gepresteerd worden en hopen we maandag 9 Augustus weer te starten. Het tot nog toe gebouwde begint al op iets te gelijken en men krijgt al enigszins een indruk van het toekomstige schooltje.

Maandag 6 Augustus 54. De vacantie is voorbij en met frisse moed zij we weer begonnen. Er waren 3 metselaars zodat het eindresultaat niet denderend was. Toch kwam er weer een mooi stukje muur bij en werden enige kozijnen geplaatst. Afgesproken werd dinsdagavond eerder te beginnen en 2 personen boden zich aan om 6 uur te beginnen met specie maken, zodat de vaklui dadelijk met hun eigenlijke werk konden aanvangen.

10 Aug. De Opperlieden hebben hun belofte gehouden en om 6 uur 15 kon het metselen beginnen. De eerste metselaar kwam om ½ 7 en om 7 uur waren er 6 aan het werk. Het ging vlot en er werd met animo gearbeid, ook de arbeidsvitaminen waren weer aanwezig in de vorm van vrolijke marsen uit de woning van een der omwonenden. We hadden 21 koffiedrinkers, het hoogste aantal tot heden. Er werd gewerkt, tot we haast niet meer konden zien.

11 Augustus s’Middags stenen gelost, ik was weer gelukkig dat ik thuis was.tref dat elke keer precies. 22 man kwamen er s’avonds op, zodat het werk flink opschoot een tweede muur geheel gereed en met de buiten muur kon worden begonnen al met al weer duchtig opgeschoten.

12 Aug, regenverlet, nog even met Meertens een paar vergeten voegen gekrabd omdat het nu nog ging, nat bij geworden, maar dat is niet erg.

13 Aug. Niet veel volk, vermoedelijk door een verkoping bij Tent, toch nog 4 metselaars bij elkaar gekregen zodat er weer flink werd opgeschoten. De voorgevel werd ook aan snee gebracht en voor zover aanwezig waren allen van oordeel, dat het vast wel zou lijken. Een ramp overkwam ons in de keuken van dhr Haitsma onze waterleverancier. Doordat de kinderen op de slang trapten en die dicht knepen sprong deze van de kraan af en veroorzaakte een overstroming. Gelukkig nam mevr het sportief op en onze jongens hielpen de zaak keurig weer droog.

16 Aug. 5 metselaars begonnen weer aan de wedstrijd met de donkere avonden en het begint er op te lijken, dat we die slag zullen winnen. 3 muren zijn nu op hoogte gebracht en in het binnengedeelte kan worden begonnen met balkjes voor het plafond te leggen. Indien wij nog de beschikking krijgen over de grote kozijnen, dan zal het geraamte er zo staan.

17 Aug. 4 metselaars aanwezig, ja ik begin elke dag het aantal metselaars op te noemen, vermoedelijk omdat mijn gedachten is vastgeroest als peil voor het opschieten van het werk. Juist vanavond klopte dit niet aangezien het werk is opgeschoten alsof er 6 werkten. De hoofdgevel kreeg weer zijn 4 lagen en beide zijmuren van het binnenwerk, waarmee ik bedoel de garderobe en waslokaal, kregen weer een flinke duw in de goede richting.

18 Aug. 3 man aan het werk, de hoofdgevel kreeg weer zijn dagelijkse laag erbij. Normaal weer, dus regen.

19 Aug. Regenverlet.

20 Aug. Van middag het bovenhout ontvangen, zwaar spul en ik was weer thuis. U zult wel zeggen die man is altijd thuis, maar mijn vrouw beweert andersom in elk geval weer pech.

De muren van het binnenwerk zijn al op hoogte gekomen en men is begonnen met het bovenhout te schaven voorzover dit zichtbaar wordt, Tevens is een behoorlijke steiger geplaatst bij de voorgevel. Aardig was de tractatie, vanwege haar huwelijk door een onzer vaste medewerksters.

21 Aug. weer regenverlet, bah

23 Aug. Ondanks het dreigende water is door 4 man weer flink gewerkt en een begin gemaakt met de bekisting voor het betonwerk, Afgesproken het terrein te gaan verlichten.

24 Aug. de middags de verlichting in orde gemaakt en s’ avonds waren er weer enige metselaars met de muur bezig hoewel het maar nauwelijks droog was. Zo gaat ondanks de geweldige tegenwerking van pluvius toch de zaak door.

25 Aug. Het is nu al de gehele dag droog geweest en uit de aard der zaak was dat van avond van invloed op het werk. 4 Metselaren trokken aan de troffels en behalve de voorgevel, die weer 2 lagen kreeg, waarbij het kleuterraamje nog even oponthoud gaf, kreeg ook de laatste zijgevel weer enige lagen erbij, zodat volgens menselijke berekening dit onderdeel morgenavond wel klaar zal komen. Onderwijl is bij de gemeenteschuur een ploeg aan het werk met vlechten voor de betonbalken, zodat die zaterdag gegoten kunnen worden. Van de verlichting werd geprofiteerd, alhoewel het daarvoor niet gemaakt was bij het metselwerk.

26 Aug een muur afgewerkt en de voorgevel weer twee lagen erbij gekomen de zon scheen de hele dag. Een andere ploeg was bij gemeentewerken bezig met ijzer te vlechten voor het betonwerk. Balklaag op het middenstuk. Bier.

27 Aug verder met de grote muur, ook aan de achterkant.

28 Aug eindelijk een zaterdagmiddag geschikt om te werken. Wij hebben gezamenlijk een aanval gedaan op de dak constructie afmerken, uitzagen enz. Ook is voor het betondak de bekisting gemaakt aan een zijde. Flink opgeschoten.

30 Aug Voormuur weer twee lagen erbij gekomen zowel aan de buiten als aan de binnenzijde. Veel volk aan het werk, balken bewerken enz. de kozijnen zijn ook in aantocht en worden morgen verwacht.

31 Aug. De kozijns zijn gekomen en ik was niet thuis, maar …….. men wist mij wel te vinden en dus zat ik er weer in. Rollagen werden gemetseld en bijna al onze schilders waren aanwezig, zodat wij tegen 9 uur eindigden alles in de grondverf of menie zat. Tevens werkte men duchtig aan de dakconstructie. Het was een lust de jongens aan het schaven te zien stromen van zweet. De koffie pauze deed ons werkelijk goed. Flink wat gebeurd.

1 september weer flink opgeschoten met de rollagen en de dakbalken, hard gewerkt en veel getranspireerd ook de bekisting voor het betondak kreeg weer een schot in de goede richting. 1 koek van de Centrale bakkerij.

2 sept. Kenmerkte zich als de avond van de klussies. Hier en daar zat nog een stukje muur waar een beetje bij moest, dit is met vereende krachten in orde gemaakt, zodat de er behoudens de voorgevel, die maar een tweetal lagen per avond kan verwerken, niets meer te metselen is. Enige timmermannen hebben onderwijl de dakbalken alle gefatsoeneerd en voor gebruik gereed gemaakt zodat wij morgenavond met het stellen der kozijnen kunnen beginnen, 1 liter van Tent.

3 Sept. Een misrekening omtrent de hoogte van de steiger bij de voormuur had tot gevolg, doordat de steiger eerst omhoog moest komen, dat maar een laag straatstenen bijgemetseld kon worden en er verder weinig gebeurde.

4 september, weinig volk, 4 timmerlieden en 3 anderen. Toch nog alle kozijnen van het speellokaal vanpas gemaakt en gereed liggen; wij eindigden om half 6.

6 september Flinke opkomst, begonnen werd nog liggende kozijnen overeind te zetten, terwijl tegelijkertijd drie metselaars met de voormuur verder gingen. Toen de kozijnen overeind stonden moest er natuurlijk gepast worden of de balkenlaag goed was afgewerkt. 3 balken kwamen er op en toen, om kwart voor 8 precies, sprong de vonk over en als een man stonden we achter Roelf  Koops die riep ze motten er allemaal op vanavond. En ze kwamen er op. Een vlag werd geleend van bakker Vos en een bericht naar Jan Rijnberg had tot gevolg, dat die al spoedig verscheen met een voorraad uit zijn kelder. Hard was er gewerkt. Kier Westerhuis moest zich verschonen en onze mentor (Jan?) Westerhuis riep om een paraplu om de bui te kunnen afwachten. Om half tien lokte een vrolijk gezang de omwonenden naar buiten. Koops hoefde nog niet in de kruiwagen naar huis maar ging op eigen kracht. Westerhuis vond geen paraplu dus die zal wel nat geworden zijn.

7 September. Regen, maar toch waren er nog enkelen die zich hebben bepaald tot nastellen van de maandag verrichtte werkzaamheden. Onze jongste metselaar Willem Witlox herstelde een muur die maandag in de haast abusivelijk mee omhoog was getrokken.12 fl bier van Rijnberg.

8 Sept. Vaklui voldoende maar verder weinig animo. De laatste laag op de hoofdmuur geplaatst, steiger gemaakt en de binnenzijde hoofdmuur op het dak.leuk nu over het dak te kunnen praten en de kozijnen ondergestopt. Onderwijl waren enige timmerlui bezig met de bekisting van de betonconstructie die we zaterdag denken te plaatsen Met de baas afgesproken voor vrijdag enige vakmensen proberen te lenen voor de hele dag, omdat het maken van de bekisting klaar moet en dit bij de lamp niet goed kan gebeuren, tevens over een voeger gesproken opdat de zaak opschiet.

9 Sept Regen, maar Witlox ging in zijn eentje toch een stukje muur bijwerken.

10 Sept. Weer flink opgeschoten, aan de voorzijde alle balken verlengd, hoe de vakterm daarvoor luidt weet ik niet, maar het gaat om het overstekende dak steun te verlenen. 25 fl bier van de Firma Jan Bos.

11 Sept. Ziezo, het beton zit er in en op hard gewerkt met een flinke ploeg werkers Kregen een kist bier cadeau van Firma Bos, wat wel in de smaak viel. 5 uur klaar dit wil zeggen, dat het zware werk practisch gedaan is. Van middag precies om 12 uur kwamen de platen voor het dak en ik hoef niet te zeggen dat ik juist aanwezig was en mocht helpen lossen.

13 Sept De bekisting voor zover mogelijk weg gehaald en verder aan het dak gewerkt Persoonlijk een nieuwe ervaring op gedaan, ik heb hoogte vrees gekregen, durfde niet meer over een plank te lopen zeker ouderdom.

14 Sept. Vanavond tot half tien gewerkt aan de dakconstructie en zover gekomen, dat de dakplaten gelegd kunnen worden wat nog een probleem is aangezien die dingen niet nat mogen worden.

25 Sept. Regenverlet, desondanks waren Weijer en Willem nog aanwezig en knapten enige overgebleven werkzaamheden op.

16 sept. Droog weer maar koud. De uitsteeksels, achter de dakrand afgezaagd en aangespijkerd wat nog niet mee viel maar in orde kwam. Op tijd geëindigd door gebrek aan licht. Onze lampen kwamen niet aan de buitenkant. Wij hopen zaterdag op goed weer om de resten van de muren omhoog te krijgen. Het dakvilt is ook gekomen. Zodat de volgende week dit karwei klaar gemaakt kan worden en wij weer zichtbaar opschieten.

17 Sept Alle dakplaten op lengte gezaagd, zodat het opleggen en alles gereed is en wij ze kunnen vastspijkeren wat nodig is omdat de firma Zwarteveen op die zelfde dag het dak dicht zal maken.

18 Sept. Eindelijk weer een zaterdag vrij goed weer, zodat wij hedenmiddag alle muren af konden werken en nu verder eerst het dak erop moet Er was een flinke ploeg timmerlui zodat alles gereed kwam.

20 Sept. Half regenachtig wat aanleiding was om maar binnen te blijven, ik praat al over binnenblijven, dringt wel tot u door en de bekisting onder het betondak weg te maken.

21 Sept. De geest was er weer Ondanks dreigende lucht en bliksemflitsen werd een aanval gedaan op het dak en in een paar uurtjes kwam de helft erop. Het speet me, dat ik vergadering had, het ging zo mooi. De pers was er ook van Wildervank. Moest nog apart een verzoek om hulp maken voor het werkvolk aan de boom bij de kerk, welke aankondiging is vereeuwigd.

22 Sept. Vanavond begonnen met het nog resterende metselwerk binnen in de vestibule. Stonden in stikdonker buiten nog specie te maken, het zaakie kwam half klaar. Alleen de trouwste kern was er nog. F 10,-- van Nijenhuis.

23 Sept. Verder gewerkt aan het de vorige avond begonnen project en afgewerkt, weer slap in het personeel Toch was het weer gezellig en gebeurde er flink wat. 2 liter van L.Meertens.

24 september de wc en bijbehorende kast afgewerkt en de stenen tussen de benedenste balklaag opgemetseld. Geel zand onder de vloeren gewerkt. Weijer groef ook de plaats waar men zelf heen moet uit en we moesten hem er letterlijk uithijsen.

25 Sept. Heden middag nu eens niets anders gedaan dan timmeren. Een stuk van de daklijst, onderzijde is gereed gekomen en de nog openstaande vakken naast de kozijns is de achtergrond gemaakt voor het bevestigen van de golfplaten, die dit deel moeten bedekken. Tevens een gesprek gehad met onze architect over het plafond. Dit zal met zo min mogelijk moeite worden afgespijkerd omdat onze werkers moe worden, wat waarachtig geen wonder is. Hulde voor deze kerels. Wat hier gepresteerd wordt is stellig nog nergens gebeurd. Per slot maar een groepje van amper 10 mensen die het hele bouwwerk dragen. Meerderen helpen mee maar kunnen weinig doen omdat het haast alles vakwerk is.

27 Sept. Verder gewerkt aan de daklijsten en raamverbindingen, zand verwerkt.

28 Sept. Bijna de hele daklijst. Er waren 6 timmermannen aan de arbeid en enigszins was de geest er weer in gevaren. Wij niet vaklui of ongeschoolden zoals Geerts ons noemde hebben een rioolbuis ingegraven.

29 Sept. Grote opkomst van gevraagde gravers en het resultaat was evenredig. De timmerlui gingen verder met de daklijst en waren opeens werkloos. Dank zij de snelle vorderingen met de kuil voor de septitank kon echter worden begonnen met rioolleggen en als eindresultaat kan ik melden, dat alle 3 kleine wc tjes wat buizen betreft klaar zijn gekomen evenals de grote. De gravers hebben een behoorlijke prestatie geleverd, 2 en ½ man speelde het klaar de hele kuil voor de eerder genoemde tank gereed te krijgen, d.w.z. dat zij als ongeschoolden in ruim 2 uur 6 Kub grond hebben verwerkt waaronder een flinke hoop leem. Een andere groep werkte aan de afvoer leiding en nam ruim 30 M voor deze avond voor haar rekening. Een ploeg schilders werkte zich onderwijl het apezuur met het verven van het raamwerk, wat vandaag was aangekomen en waarbij ik nu eens een keer niet heb helpen lossen. Dit betekend morgen weer werk voor onze timmerlui.

30 Sept. Regen, desondanks waren we nog met zijn vieren en later met vijf man aan het werk getrokken Twee begonnen met de muren te reinigen met zoutzuur en maakten in de loop van de avond 1 locaal schoon, De anderen begonnen met het van pas maken van de ramen die gister waren gekomen en geverfd en nu verwerkt konden worden. 4 kwamen op hun plaatsen. Bij het passen van de bovenramen bleek, dat deze verkeerd gemaakt waren. De fabriek zal hierover gebeld worden. In de loop van de middag de verlichting aangepast aan de nieuwe toestand, wat morgen nog eens weer moet gebeuren met het oog op het leggen der rioolbuizen. De hele dag is een vacantiegast, gegrepen door ons mooie streven, aan het schilderen geweest met de raamlatjes. Van bakker Kamphuis mochten wij 2 koeken ontvangen voor de koffie.

1 Oct. Vanmiddag enige uren bezig geweest met de lichtopstelling te veranderen, deze laatste verhuizen nu dagelijks, maar wat meer draad gehaald en een leiding rond het gebouw gelegd zodat we nu overal licht kunnen krijgen. Om 8 uur waren er 12 flinke kerels aan de slag geslagen half vak en half ongeschoold. De eerste waren bezig ramen in te zetten de laatsten bemoeiden zich met de riolen waar waarachtig ook nog vakvolk bij was, zodat we vanavond kunnen spreken van 9 vaklui. Hele einden verdwenen in de grond en onder de aarde, bij ons gaat alles snel, zo zie je een kuil en zo is alles weer zoals het geweest is, maar onderwijl is de toestand weer aardig in ons voordeel veranderd. Ik geloof dat als we een maand verder zijn we er in kunnen trekken. Dit is een proef van mij om te kijken of ik kijk op de zaak heb gekregen.

2 October Mooi weer en flink volk. De riool buizen liggen er in en 2 zinkputten zijn al klaar, nu nog afvoer voor het regenwater aan de n.z. met nog een verzamelput en dat is ook weer afgewerkt. De ramen en raamdeuren grotendeels gereed voor ontvangen van glas zodat we gauw intern kunnen zijn. De electriciens zijn ook gestart en goed, met jeugdig vuur een groot deel van de leiding ligt er al. 5 koeken van R. Duursma.6 pop van Greven Ep

4 October Allemachtig wat gaan er toch spijkers in een huis. We zijn vanavond met 8 man bezig geweest de vloeren in te maken en vast te spijkeren Kilo’s spijkers verwerkt ruim 50 over een lengte, reken maar 4 maal slaan met een hamer, wat weinig is, dan moet de arm 200 bewegingen maken om een lengte vloer er in te krijgen. De vloer bestaat uit ongeveer 80 planken dus 80 x 200 maal het armpje op en neer. Wij hebben er ongeveer 55 vierkante meter ingehamerd. Het gaat goed met de steun, kreeg vanavond een schok, een dame bracht voor onze koffietafel f 50 van het comité vrouwenhulp. Verder nog 4 koeken ontvangen van R.Duursma

5 October Gietermarkt, het hele personeel vrijgegeven met doorbetaling van loon.

6 October Ziezo de vloer is klaar en de 2e is weer op gang. Het was weer een hels gehamer en de pakken met spijkers verdwenen als sneeuw voor de zon. Mijn vrouw maakte ook een ervaring mee,Er kwam een vertegenwoordiger van stomerij Gerner een cementpakje halen Een cementpakje, Ja ik las in de krant, dat uw man zijn pak vol cement had gekregen en dus is er voor mij wat te verdienen.

7 October Ziezo, beide vloeren klaar en de uitgraving voor het laatste riool er uit met de buizen gereed liggende. Morgenavond willen beide gravers de buizen leggen en dan is dat ook weer gereed. Nu glas en golfplaten.

8 Oct. Het glas is er, d.w.z. bij bode Wolthuis, dus s’morgens bij de schilder langs en dan dicht maken. Vanavond de deuren van schanieren voorzien voorzover aanwezig, want de meesten lagen nog in de bodewagen, twee zoldertjes gemaakt, het riool klaar en de steigers voor het plafond in elkaar gezet en toen moesten we natuurlijk kijken hoe het leek; de volgende zei Kwebeman toen de eerste er aan zat Maar wij maakten hem attent op de tijd en toen schrok de baas toch wel een beetje. Uit met de pret. F 10 van M Kuiper en 5 koeken van Oosterhof. Wie volgt?

9 Oct, zaterdag en droog zelfs zonneschijn Het was weer een fijne middag met de geest erin. De schilders hebben met een kleine ploeg al het glas in de benedenste ramen gemonteerd. Metselaars werkten de uitbouw aan de zuidzijde af, electriciens kregen de gehele buisleiding gereed met de draden voor de beide localen erin, daar we maar besloten hebben met het oog op het beschadigen van het plafond, dit er weer uit te halen, komt er geen stroom voorlopig, dan maakt het nog niet zoveel uit. Verder hadden we een reportageploeg van het Nieuwsblad van het Noorden op bezoek, welke heren diverse foto’s van onze werkers, speciaal niet vaklui, hebben gemaakt. Het trof wel ongelukkig, dat er juist mensen waren die maar enkel komen, maar daar is nu eenmaal niets aan te doen. Al met al weer flink wat gebeurd en zijn we weer een eind dichter bij het doel gekomen. Mij viel nog op,een vraag van de reporter aan Kwebeman, wanneer hij klaar dacht te zijn en de baas noemde St.Nicolaas. Dus met mijn schatting enige dagen geleden was ik niet zover uit de buurt. Ik meende nog eerder, maar de wens hierover zal wel de vader van de gedachten zijn en ik zeg nog eens weer afwachten, onverbeterlijke optimist die ik ben.

12 Oct Alle ruiten dicht, boven en onder en flink met het plafond opgeschoten.

13 Oct. Het ging weer mooi. Roel Koops maakte met Weijer het nog resterende stuk, wat met golfplaten moest gebeuren, dicht het plafond in het ander locaal kwam voor 2/3 gereed en het schotje in het eerste locaal kwam klaar met het begin in het andere locaal.

14 Oct weer flink opgeschoten. Plafons nu beide klaar met beide afsluitingen van het middelstuk, zodat de localen al een besloten ruimte zijn geworden. De loodgieter was vanavond ook aanwezig en speelde het klaar om met een kraan water te leveren en de aansluiting voor de anderen zitten gereed aan de leiding.

15 Oct de waterleiding is voorlopig klaar en hiermede kan pas verder worden gegaan als de lokalen gereed zijn. Verder is er heel wat prutswerk gereed gekomen, te veel om op te noemen kleinigheden die allen te samen in zich houden, de totale afwerking.

16 Oct. Weer een miezerige zaterdagmiddag, die ons toch niet heeft belet het nog resterende buitenste metselwerk, uitbouwvoorzijde, af te maken.

Onderwijl werd binnen aan de deuren gewerkt, zodat we zover zijn de zaak te kunnen afsluiten, wat nodig is ook, daar onze directiekeet maandag een andere bestemming krijgt. De schilders zijn ook weer los geweest en men begint al om grondstoffen te vragen, wat wijst op afwerken. Zo gaat hij goed. De pers was ook weer aanwezig, nu in de vorm van het Parool uit Amsterdam. Het schijnt nu wel door te dringen, wat hier feitelijk gepresteerd wordt, als een courant uit Amsterdam speciaal naar Gieten komt voor een reportage. De grootsheid van ons werk begint nu ook tot mij door te dringen en met schrik dacht ik aan het feit, dat het ook anders had kunnen zijn, dat we gedeeltelijk in het werk waren blijven steken. Wij hebben echter gerekend op het taaie vasthouden waardoor de Drent bekent staat en dit is geen misrekening geweest. Er komen nu alleen maar weer een ploegje van ten hoogste 14 mensen, net die welke we na 2 week werken al konden aan wijzen voor mij persoonlijk is dit karwei een levensles, die ik nooit zal vergeten. Wat kan men zich verlijken op iemand. Vaak is de eerste indruk de juiste, maar ik heb nu ontdekt, dat mensen die mij oorspronkelijk niet sympathiek leken, toch, toch na betere kennismaking zich ontpopten als, ja hiervoor is maar een uitdrukking juist Reuzen kerels. En andersom geldt dit helaas ook.

18 Oct. Weer verder gegaan met de afwerking van het  speellocaal, na nog enige kleine prutskarweitjes, die echter allen hun tijd vragen, verhuizen wij. Hoort U wel, ik zeg wij, timmerlui naar het andere locaal, om de eerste aan de afwerkers, in het gewone leven schilders genoemd, over te laten. De deuren van alle localen kunnen nu gesloten worden. Toen ik s’avond in het gebouw kwam heb ik me even nijdig gemaakt. De jeugd had de vrijheid genomen onze waterleiding even te verbuigen en letterlijk met de grond gelijk te brengen. Grootmoe’s boekje schoot me even te binnen waarin ik vaak las, dat ik vroeger ook zoo’n brave niet was. Gelukkig kon de zaak hersteld worden en dadelijk heb ik maatregelen genomen dat iets dergelijks niet weer kon gebeuren.

19 Oct. Verder gewerkt aan eerder vermelde prutserijen en een schilder is met ververij begonnen. Het begint er op te lijken, dat we zo kalm aan naar het einde marcheren.

20 Oct. Van avond weer een flinke sensatie meegemaakt. Werkloze timmerlui die feitelijk niet wisten wat aan te pakken. De baas is er al een paar dagen niet geweest wegens familieomstandigheden, dus stagneert de aanvoer en moet ik morgen maar eens op stap want dat gaat niet, je hebt de mensen rondlopen en geen hout, dat kan niet uit. Een schilder deed het ook kalm aan Nur prutserijen van avond.

21 Oct weinig te vermelden Een aanvang gemaakt met de fundering voor het plafond in het middenstuk Hout gehaald voor plinten en afwerking van de ramen in het middenstuk.

22 Oct. Verder gewerkt aan eerder gemeld plafond. Vanmorgen een bespreking met de baas over raamsluiting aan de zuidkant en de baas gaat naar Groningen om een oplossing te vinden Het zal wel duur zijn, maar als we straks om de haverklap een raam stuk hebben zij we ook niet goedkoop uit.

23 Oct. Zaterdag en zeer weinig animo om te werken blijkens de opkomst van 1 vakman, later kwam ook nog de baas met nog een vakman en een manusje van alles. Gewerkt werd aan de ramen, middenstuk en de andere vakman met de baas begonnen het schot, die het middenstuk moet verdelen te plaatsen. Het manusje van alles en ik begonnen maar de raamsluitingen te monteren. Dit liep tegen, moest eerst naar de smid een stuk tussen lassen en verder hadden we een strop omdat er boven geen ruimte was. Alles is echter opgelost en we kwamen zover, dat eentje werkte. Voordien hadden wij eerst al beide schoorstenen klaar gemaakt in verband met het feit, dat begin volgende week de kachels zullen komen.

25 Oct. Verder gewerkt aan eerder genoemde zaken en duizend en een karweitjes waar zo het schijnt geen einde aankomt. De ervaring leert mij echter, dat aan alles een eind komt, dit was altijd mijn troost als ik tegen de harde wind in moest trappen. Dus ook aan dit werk komt een einde. De localen zijn op het voegen na geheel voor de schilder.

26 Oct de voeger is nu ook begonnen, net op tijd. Hij beloofde achter elkaar het biinengebouw klaar te zullen maken en later terug te komen voor de buitenkant. Wij zijn onderwijl verder gegaan met wat ik maar restanten zal noemen. Het plafond in het middenstuk schiet mooi op

27 Oct. Met een woord kan ik volstaan, restanten Ook nog het riool gelegd in het middenstuk. Dit werd tijd, omdat we zo mogelijk zaterdagmiddag de betonvloer willen leggen, als het weer het toelaat.

28 Oct restanten.

29 Oct alles stond vanavond in het teken van voorbereiding voor de productieslag van morgen, dan zullen beide vloeren in het middenstuk klaar komen.

30 Oct Hoera ze liggen er keurig in mooi geschuurd en afgewerkt. De gangen zijn dichtgespijkerd, zodat er zelfs geen kat meer in kan, En dat is nog niet alles. Een amateur speelde het klaar om keurig 3 zinkputten klaar te maken, de loodgieter was er en maakte de regenwaterleidingen gereed. Bovendien hebben we nog vlug even sleuven voor schuurfundering en tuinmuur gegraven en ze meteen vol specie gegoten ook. Al met al een ouderwetsche middag waarin enorm veel is gedaan. Free Kwebeman ging met zijn fiets op de nek naar huis, de jeugd was zo vriendelijk geweest, zijn fiets op slot te doen en de sleutel te laten verdwijnen. 6 uur waren we thuis.

1 November Nog een maand en we hopen er in te kunnen trekken. Als de heren schilders ons niet in de steek laten, wat ik niet geloof, zal het wel gaan ook. 3 waren er bezig van avond. Het valt op, dat bij de timmerlui het personeel het werk doet en bij de schilders de bazen. De timmerafdeling begon met het afwerken en er is weer flink wat klaar gekomen.

2 November Van Avond was het weer dol, 3 schilders en 7 timmermannen. Nog een debat gehad over het aanrecht, maar als ik me niet bedrieg krijg ik hierin mijn zin niet. Er is een drang naar het einde. Kan ik me trouwens ook voorstellen. Het is haast te veel en ik durf ook niets meer te vragen.

3 Nov. Aanrecht is klaar voorzover het kon, ook de fontein in het andere locaal is zover, beide moeten wachten op een speciaal bewerkt plankje. Lijsten gemaakt in waslocaal.

4 Nov. Restanten Weinig volk.

5 Nov. Bezoek van de Commissaris der Koningin, vol lof voor de prestatie. Verder restanten, 2 schilders deden hun best. Indien het schilders bezoek niet beter wordt komen we tegen December niet klaar.

6 Nov. Dit zou de middag van de afwerking buitenom worden. Weinig personeel belette dit, zij die er waren hebben evenwel een behoorlijke prestatie geleverd, zodat we toch nog flink zijn opgeschoten. De laatste zinkput is klaar en de deksels daarvoor zijn ook gegoten. Een schilder heeft het speellocaal afgeschuurd en 2 amateurs begonnen met de daklijsten te verven, of gronden noemen de vaklui dat. De draden voor de stroomleiding zijn in de buizen gekomen, zodat dit klaar is op een enkele schakelaar na.

8 Nov. Aan de opkomst der mensen kan ik merken, dat het werk op zijn einde loopt. Het is geen onwil, maar het idee zit voorop, wat moet ik doen. Zo kwam het, dat we werkelijk hard hebben moeten werken, doordat onze 2 stucadoors enorm veel specie gebruikten voor het aansmeren der binnenmuren. Grotendeels klaar gekomen, nog de W C en de kast en het is klaar. Resten dan nog het afwerken van aanrecht en fontein, welke laatste al bijna gereed is, wat deurlijsten en drempels en het timmeren is voorbij in het bouwwerk. 3 schilders deden hun best en een schildersbaas, die beslist in de eerste tijd niet kon komen, beloofde een week een knecht te sturen.

9 Nov. De beloofde schilder was vandaag de hele dag bezig, dus dit schiet op zo, wat ook nodig is. Van avond waren er ook 2, die de verf over de wanden begonnen te verdelen. Een amateur schilder deed ook zijn beste en gronde alle nog overgebleven stukken hout, zelfs de fontein die halverwege gereed op de vloer lag werd maar vast geverfd even als de klare plankjes die er nog aan moesten. Werd heden nacht 12 uur gewaarschuwd dat er flink vuur in de kachel was.

10 Nov. Voortgang met schilderen en aansmeren met specie van de nog resterende kasten. Hard moeten werken, ik was nog de enigste opperman. De opkomst wordt minder, weer een teken dat het einde nadert.

11 Nov. De schilders gingen verder met plamuren van het leslocaal, het speellocaal zit nu geheel in de verf en moet nog gelakt worden. De schilder van Wiegman werkt nog de hele dagen en dat schiet op. Morgen komt de voeger terug en zal zoveel mogelijk afwerken, zodat tenminste de steigers kunnen verdwijnen. De laatste eindjes van het stucadoorswerk zijn nu aangesmeerd en zaterdag het afschuren en dat deel is ook weer gereed.Fontein staat gereed op zijn plaats te wachten op de loodgieter evenals het aanrecht.

12 Nov. Voortzetting van het opruimen der restanten.

13 Nov. Veel en hard gewerkt aan klusjes buitenom, al kan ik niet zeggen wat er nu precies gebeurd, wel is er veel gebeurd.

15 Nov. Het begin gemaakt met het aanrecht en de gootsteen van de keuken, Dit is een heel gesmeer en hield ons op tot 10 uur. Ook het schilderen ging op de gewone manier verder. Het werk schiet mooi op.

16 Nov. Weer een paar muren in fijn schuurwerk gekomen, zodat het hier ook gauw om de restjes gaat. Ook 4 schilders trokken weer strepen over de wanden, wat niet wil zeggen dat het streperig is geworden. De voeger hoopt morgen klaar te komen.

17 Nov. De voeger is gereed en des avonds is er weer flink door de schilders gewerkt evenals onze stucadoors die ook van aanpakken weten. Twee timmerlieden zijn begonnen met de voorbereiding van de bouw van ons schuurtje die met een beetje gunstig weer ook nog zichtbaar gereed zal zijn op 4 Dec.

18 Nov. We zouden vol moed aan het schuren van het aanrecht maar de baas oordeelde de specie nog te week en is toen maar begonnen met het afwerken van het benedenste schuurwerk in het waslocaal, die dezelfde avond nog gereed kwam. Rest nu nog de vestibule die al half klaar is, wat randjes en kantjes en wij timmerlieden zijn uitgewerkt en kunnen de ontslagbrief verwachten. Het schilderen schoot weer flink op, maar  wat is daaraan te doen. Nooit had ik geweten wat voor onzinnig werk schilders feitelijk doen. Eerst verven zij het hout, gronden heet dat in vakterm. Dan schuren zij het er weer af. Het plamuren is het volgende werk wat zij doen en dit schijnt er op aan te komen want men wilde ons toch wel wat kennende leken er niet bij hebben. Dat plamuur schuurt men dan weer weg om zo nodig hier en daar nog weer wat bij te plamuren wat dan natuurlijk ook weer geschuurd wordt. Dan gaat men echt verven om dit spul als het droog is ook weer af te schuren. Dan komt eindelijk de glanslaag en dit blijft zitten. Ik vraag mij af, waarom begint men daar niet mee, dan ging alles veel vlugger. Nee volgens mij is het hele schildersvak het best te vergelijken met werkverschaffing buiten DUW verband.

19 Nov. Weer een stukje mooi schuurwerk gereed gekomen, rest nu alleen nog de W C. van het personeel. Schilders waren er ook die alleen maar schuurden.

20 Nov. Onze schuur is grootscheeps aangepakt. 5 metselaars en 4 opperlieden die het werk hadden voor te blijven met specie en stenen Het ding is voor 2/3 klaar, zodat ik gegronde hoop heb, ook dit onderdeel van de school op 4 Dec aan het volk te kunnen vertonen. De gootsteen is mislukt en hiermee zal baas Freerk weer van voren af aan mee moeten beginnen. Het weer schijnt tegen het laatste haar fouten nog goed te willen maken. Het is al lang droog en wat moet men meer verlangen.

22 Nov. Weinig drukte, 2 schilders waren natuurlijk aan het schuren en bij gemeentewerken werkten 2 aan de kinder wc’tjes. Vandaag kwam de kabel voor de stroom binnen de deuren . Gelukkig, want het wordt tijd, dat we die dradenboel op het dak kwijt raken. Hierop moet de ontluchtingspijp van de WC wachten, die nu als stroominvoer fungeert.

24 en 25 Nov. Schuren aan het aanrecht die goed belooft te worden. Verder opruimen en schoonmaken kranen aansluiten enz. dit moet allemaal in de loop van deze en volgende week gebeuren, dus sluit ik hiermede het dagboek af.  

Trug naar Kiekenhof