Asserstraat - 2

Kort na de afslag vanaf de Brink passeerden we eerst de kwekerij van Van Dijk Daarnaast stond het Nutsgebouw. 't Nut is een verwijzing naar de Gieter afdeling van de 'Maatschappij tot Nut van het Algemeen'. Men wilde de ontwikkeling en de ontspanning van de bevolking bevorderen: de volksverheffing. Op de één of andere manier associeer ik't Nut met een club van onderwijzers en dorps-directeuren.

(2009-10)  We kregen een nieuwe foto van het Nutsgebouw

 

2017-03)  Het was in het Nieuwsblad van Friesland van 7 augustus 1931 dat we konden lezen wie er allemaal aan de slag gingen om het nieuwe Nutsgebouw te bouwen.

(2016-11)  Een foto uit de krant kort na de opening van het Nutsgebouw

In 1931 werd het Nutsgebouw geopend en was het eigendom van de Nutsspaarbank. Naast de spaarbank vond ook de in 1870 opgerichte Nutsbibliotheek hier onderdak. Aan deze bibliotheek heb ik nog altijd goede herinneringen. In het achterste lokaal van het gebouw stonden een paar boekenkasten. Op donderdagavond konden we er 'boeken ruilen'. De hele bibliotheekcatalogus was in een paar bladzijden tellend gestencild boekje samengebracht.
Vooraf had ik al een hele serie boeken uitgezocht. Met de daarmee corresponderende nummers gingen we naar de 'bieb'. Achter een lange tafel in het midden van de zaal zat Albert Tent met voor zich een kaartenbakje. Als iemand had gekeken of de boeken die je had opgeschreven ook aanwezig waren, dan verzorgde Tent de uitleenadministratie. Op een velletje voorin het boek werd een datumstempel gezet, en op het fiche in het bakje werd vermeld dat jij het boek had geleend.

(2013-01) We kregen van Karry Meertens een hele mooie foto van de nutsbibliotheek. De foto is gemaakt op 4 maart 1963.

Foto Nutsbibliotheek Gieten (1963)

We zien van links naar rechts Froukje Westerhuis, Annie Meertens (moeder van Karry) en “meester” Wim De Boer als bibliotheekmedewerkers aan het werk. De kasten zien er inderdaad net zo uit als ik ze in mijn herinnering had opgeslagen. 

(2016-11)  Herinnert u zich de bladwijzers van de bibliotheek nog? Klamer Bos had er nog een tussen bladzijde 2 en 3 van Oorlog en Vrede zitten!



In de zalen naast de bibliotheek zongen "Heidebloempje" en "Van knop tot bloem" in het Nutsgebouw het hoogste lied.

En volgens mij was het Nutsgebouw ook de plaats waar ik mijn vaccinaties kreeg tegen kinderziektes. (Klopt dat? Of verzin ik dat maar?)

Aan de rechterkant van de straat zien we het "Rusthuis". Elders is vermeld dat dierenarts Vermeulen voorzitter was geweest van het DETI bevolkingszelfonderzoek. Het rapport 'Gezicht op Gieten' uit 1962, vermeldde onder meer het volgende:

"In Gieten staat een klein bejaardentehuis van de N.H. Diaconie. De bewoners komen grotendeels van buiten de gemeente. De pensionprijs is 180,- per maand. Er is plaats voor 9 bewoners. Voor vele Gietenaren is de prijs te hoog en er is weerstand om gunsten van de Diaconie te vragen"

In Ons Erfdeel van februari 1999 wordt in kort bestek de geschiedenis van het huis uit de doeken gedaan: het huis in rond 1890 gebouwd door burgemeester Bouwmeester. Later werd het bewoond door de heer Pot, die rentmeester van de boerderijen op het Zuiderveld was. (waar is dat?) Deze Pot verkocht het aan de Diaconie, die er dus een rusthuis van maakte. Naderhand heeft dokter Van der Horst het gekocht en is hier tevens zijn praktijk gaan vestigen. Tegenwoordig is het nog steeds een dokterpraktijk, maar nu van Van Hasselt.

Naast een rusthuis heeft de kerk in het verleden ook een armenhuis gehad! Het heeft ergens bij de spoorbaan gelegen, bij de Kalkamperweg! Dit armenhuis is later afgebrand. Wie weet meer te vertellen over dit armenhuis???

De foto hierboven en hieronder laten ons even in de richting van de Brink kijken. Als ik zo met mijn amateuristische timmermansoog kijk dan denk ik dat de onderste foto van voor 1890 moet zijn. Want ik zie nergens het rusthuis staan, en die had hier dan toch moeten staan. Of niet?

Het is altijd verrassend om op bepaalde delen van een foto in te zoomen. Daarom hier wat uitsnedes van de foto's hierboven, om sommige details van ons dorpsleven nader te kunnen bekijken.

   

 

(2012-02)  Hans Bos vond dat er eigenlijk wat weinig informatie was over het begin van de Asserstraat, te meer dat de op de rubriekspagina wel een foto van 'het Crayenest' wordt afgebeeld. Hij laat het niet bij die constatering, maar komt zelf met de benodigde informatie. Hans heeft daarbij bij de huidige eigenares Ien van Vrijberghe de Coningh enkele zeer aardige wetenswaardigheden opgedaan. Wij hebben het uitgewerkt. 




Ik heb elders op de site het Crayennest al eens aangeduid als oude burgemeesterswoning. Waar ik die wijsheid vandaan had is mij een raadsel, maar het blijkt wel gewoon de waarheid te zijn. Want op 27 april 1917 krijgt J.W. Arriëns , van beroep burgemeester van Gieten, vergunning tot oprichting van een landhuis op dit perceel. Deze omschrijving komt rechtstreeks van de oorspronkelijke vergunning. Arriëns kwam oorspronkelijk uit Den Helder en was van 1916 tot 1930 burgemeester van Gieten.

Burgemeester Arriëns
Arriëns leest de courant voor
zijn woning aan de Asserstraat


burgemeestersbenoeming Arriens

Na het vertrek van Arriëns werd Gerhard Nijenhuis burgemeester. Die had al een mooie boerderij aan de Asserstraat. Crayenest werd toen het huis van notaris Lammers.
In "Uit Gieten 40 – 45”, een uitgave Historische Vereniging Gemeente Gieten staat te lezen dat Gerard Lammers in de oorlog in het verzet zat, werd gearresteerd in juni 1944 en tenslotte overleed in Neuengasse bij Hamburg. Hans Bos vraagt zich af of Gerard Lammers daar de zoon van was of dat hij zelf die notaris was. Ik vermoed dat het dan de zoon moet zijn, want in 1951 volgde Gramser R.A. Lammers als notaris in Gieten op.



Een aantal jaren na de oorlog woonde architect Petri in dit huis. Totdat in 1953 het huis werd gekocht door een tweetal dames, die er een pension begonnen. De naam van het huis was tot dan toe: de Noordwesthoek. Toen pas werd de naam veranderd in: Pension ‘t Crayenest. Toen in 1957 de grote dorpsfilm werd gemaakt, ging de camera ook even op bezoek in dit pension. Tegenwoordig zou het vast een Bread & Breakfast genoemd zijn. Wij gaan even meekijken: 




In de tijd van het pension was er achter het huis een grote moestuin. Een deel van die tuin is later verkocht aan de families Ottens , Koburg en Leppers.

Moestuin van Crayenest in Gieten
Hierop werd eeen gebouw neergezet met 2½ woning aan de Westerstraat.

Westerstraat- Gieten
2½ woning aan de westerstraat


Op de plaats van de moestuin heeft ooit een boerderij gestaan. Bij het bouwen van de burgemeesterswoningwoning kwam een deel van de fundamenten met oude tegeltjes tevoorschijn . Volgens Ien van Vrijberghe de Coning moet er op oude tekeningen uit de Westerstraat die toen die nog niet doorliep dit huis wel aangegeven zijn. We hebben een oude kadasterkaart met minuutplan uit 1811-1832 opgezocht. Zou het dan om kadasternummer 439 gaan??



Op nummer 439 staat een 'Schuur, Huis en Erf' geregistreerd. Vruchtgebruiker was Willem Zegering.




De dames van Pension ‘t Crayenest besloten ook een postzegelzaak te beginnen. Deze postzegelzaak met de naam Postzegelhandel “ ’t Crayenest”  bestaat in 2012 nog steeds en is eigendom van de dochter van een der oprichtsters, namelijk Mevr. E. A van Vrijberghe de Coningh. Misschien bij de inwoners van Gieten weinig bekend, want het is een onopvallend huis en straalt niet uit dat er een bedrijf is gevestigd. De naam “Postzegelhandel het Crayenest “ is evenwel binnen de Nederlandse filatelisten al jarenlang een bekend begrip. In ieder geval weten een aantal Gieters die in Assen les hebben gehad van de markante en legendarische geschiedenisleraar Scherft wel dat daar postzegels te koop waren: hij liet daar namelijk zijn bestellingen door zijn leerlingen afhalen.

Wat stond er tussen Crayenest en Concertzaal van Tent nog meer van huizen?  Een paar foto's.



Op deze foto het huis van Wiegman met het huis van Tent en de boerderij van Meijering op huisnummer 5. Wie uit het oude Gieten kent “tante” Frouk Meijering niet. Inmiddels woont haar dochter Lammie al weer jaren op de boerderij.



De Asserstraat was een pensionrijke omgeving. Hierboven is een foto van pension Gea uit 1971 van Albert Tent. Een fraaie Daf met kentekennummer 71-32-FG staat op de oprit. Via KentekenService.nl weten we dat deze geregistreerd was in 1968.

Voor op- en aanmerkingen of voor uw verhaal of herinnering ten aanzien van deze locatie doet u een e-mail in de brievenbus van "Het collectieve geheugen":